دکتر بهنام دانش پژوه

متخصص جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات

سندرم طناب مرکزی

سندرم طناب مرکزی

نوشته شده در تاریخ

سندرم طناب مرکزی (‏CCS‏) عبارت است از آسیب ناکامل به طناب نخاعی گردن که منجر به ضعف حرکتی گسترده تر اندام ‏های فوقانی نسبت به تحتانی می شود. مکانیسم آسیب از صدماتی ناشی می شود که به باز شدن بیش از حد اسپرز استخوانی ‏موجود (رشد غیر طبیعی استخوان)، بدون این که آسیبی به ستون مهره ها وارد شود، منجر می شود.سندرم طناب مرکزی

مکانیسم و علل آسیب دیدگی

‏
سندرم طناب مرکزی (‏CCS‏) به طور معمول در بیماران مبتلا به آسیب های اتساعی (باز شدگی بیش از حد) که در آن طناب ‏نخاعی بین اسپرز استخوانی اسپوندیلوز قدامی گردنی و رباط پشتی کانال نخاعی (رباط طولی خلفی) که به آن رباط زرد یا ‏فلاوم گویند، فشرده و باریک می شود. رباط زرد یک رباط قوی است که قسمت تیغه ها (لامینا)ی قوس مهره ای دو مهره ‏مجاور در ستون فقرات را به یکدیگر متصل می‌کند. این رباط از عناصر عصبی و طناب نخاعی محافظت کرده و باعث ثبات ‏نخاع می شود به طوری که بین جسم مهره ها حرکت بیش از حد رخ نمی دهد. ‏
‏
آسیب در نتیجه فشار قدامی و خلفی نخاع رخ می دهد و منجر به ادم، خونروی و یا ایسکمی (کم خونی موضعی) در بخش ‏مرکزی طناب نخاعی می شود. محل بسیاری از آسیب ها در بخش وسط به پایین طناب نخاعی گردن است. به دلیل ساختار ‏لایه ای راه هرمی یا راه قشری نخاعی‏‎ ‎‏ ‏‎(Corticospinal Tract)‎، با فیبرهای عصبی میانه در ناحیه بازو و جانبی در ناحیه ‏پا، بازو ها در مقایسه با پاها بیشتر تحت تاثیر قرار می گیرند و بدین طریق منجر به اختلال حرکتی می شوند. ‏

علائم بیماری

‏
بیماران معمولا با ضعف حرکتی در اندام های فوقانی و درگیری کمتر اندام های تحتانی دست و پنجه نرم می کنند. درجات ‏مختلفی از نقص حسی در بخش های پایین تر از محل آسیب و علائم بیماری های مثانه ای (بی اختیاری ادراری) ممکن است ‏هر دو رخ دهند.‏
‏
وقوع بیماری
‏
این سندرم در اکثر موارد در گروه سنی ۵۰ سال به بالا رخ می دهد که متحمل آسیب ناشی از اتساع بیش از حد مهره های ‏گردن شده اند.‏
‏
‏
سندروم ‏CCS‏ ممکن است در هر سنی رخ دهد. این بیماری می تواند در بین ورزشکاران هم به دلیل آسیب ناشی از اتساع ‏مهره های گردن رخ دهد و هم پارگی دیسک ناشی از فشردگی طناب نخاعی قدامی.‏
این بیماری مردان را بیشتر از زنان تحت تاثیر قرار می دهد.
‏
تشخیص بیماری
ارزیابی وضعیت بیمار عبارت است از دسترسی به شرح حال و سوابق کامل پزشکی وی، معاینه عصبی کامل، ‏MRI‏ و سی تی ‏اسکن از مهره های ستون فقرات گردن و همچنین اشعه ایکس از گردن (از جمله تصویر برداری اشعه ایکس ‏supervised ‎flexion and extension‏ – نوعی تصویر برداری که به بررسی استحکام و ثبات ستون فقرات می پردازد).‏
‏
‏◾ تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (‏MRI‏): نوعی معاینه تشخیصی است که با استفاده از میدان های مغناطیسی و ‏تکنولوژی کامپیوتری، تصاویر سه بعدی از ساختار بدن ارائه می دهد. ‏MRI‏ شواهد مستقیمی از فشردگی طناب نخاعی را از ‏استخوان، دیسک، و یا هماتوم (غده خونی) نشان می دهد.
‏
‏◾ اسکن توموگرافی کامپیوتری ( ‏CT‏ یا ‏CAT‏ اسکن: سی تی اسکن): نوعی تصویربرداری تشخیصی که پس از خواندن ‏اشعه ایکس با یک کامپیوتر ایجاد می شود، این روش می تواند شکل و اندازه کانال نخاعی، محتویات، و ساختارهای اطراف آن ‏را نشان دهد.‏
‏
‏◾ اشعه ایکس : استفاده از اشعه برای تولید فیلم یا عکس از یک قسمت از بدن می تواند ساختار مهره ها و طرح کلی ‏مفاصل را نشان دهد. اشعه ‏X‏ از ستون فقرات، شکستگی ها و دررفتگی های آن را نشان می دهد؛ همچنین درجه و میزان ‏تغییرات اسپوندیلوز (تغییرات‌ تخریبی‌ مهره ها) را نشان می دهد. تصویر برداری اشعه ایکس ‏supervised flexion and ‎extension‏ یا هدف بررسی استحکام و ثبات ستون فقرات به ارزیابی ثبات لیگامانی کمک می کند.
‏
درمان جراحی
‏
استفاده از جراحی معمولا ضروری نیست مگر اینکه فشردگی طناب نخاعی شدید باشد. قبل از این که روش هایی چون ‏MRI‏ ‏و سی تی اسکن به وجود بیایند، جراحی به دلیل ریسک آسیب به طناب نخاعی متورم گردن و بدتر شدن نقص، به عنوان ‏اقدامی پر خطر و مضر تصور می شد. با این حال، با تکنولوژی های پیشرفته تصویربرداری مانند ‏CT‏ اسکن و ‏MRI، بیماران ‏مبتلا به فشردگی طناب نخاعی، در نتیجه¬ی فتق دیسک بین مهره ای آسیب زاد و ضایعات دیگر را می توان به سرعت ‏تشخیص داده و از طریق عمل جراحی، فشردگی آن را از بین برد. در مواردی از بیماری با برجستگی قدامی استخوان و تنگی ‏کانال نخاعی، در نتیجه¬ی ضخیم شدگی و یا تنگی لیگامانی، جراحی حاد معمولا انجام نمی شود تا زمانی که بیمار به حداکثر ‏بهبود دست یابد. ارزیابی مجدد وضعیت در آن زمان، بسته به علت اصلی بیماری، ممکن است به عمل جراحی منجر شود. در ‏صورتی که پس از یک دوره بهبودی، ضعف حرکتی قابل توجه، یا زوال عصبی و یا بی ثباتی ستون فقرات وجود داشته، دخالت ‏جراحی ممکن است در نظر گرفته شود. ‏
‏
درمان غیر جراحی
درمان غیر جراحی عبارت است از بی حرکت کردن گردن از طریق ارتزهای گردن، استفاده از استروئیدها، مگر در صورت منع ‏مصرف، و توانبخشی با تن درمانی و کار درمانی.
‏
نتایج
بسیاری از بیماران مبتلا به ‏CCS‏ با بهبود خود به خودی عملکرد حرکتی مواجه می شوند در حالی که برخی دیگر در شش ‏هفته اول بعد از آسیب بهبود قابل توجهی را تجربه می کنند.
‏
اگر دلیل اساسی این بیماری ادم باشد، بهبود ممکن است تقریباً بلافاصله بعد از مرحله اولیه فلج حرکتی یا فلج جزئی اندام ‏حرکتی رخ دهد. عملکرد پا معمولا به حالت اول خود باز می گردد و به دنبال آن کنترل مثانه و سپس عملکرد بازو بهبود می ‏یابند. حرکت دست و مهارت و چابکی انگشت نیز در نهایت بهبود بخشیده می شود. اگر ضایعه مرکزی در نتیجه ی خونریزی ‏یا ایسکمی ایجاد شود، احتمال بهبود اندک است و پیش آگهی این بیماری حاکی از اثرات مخرب تر آن است.
‏
پیش آگهی سندروم ‏CCS‏ در بیماران جوان تر مثبت است. در یک دوره ی زمانی کوتاه، اکثریت بیماران جوان تر بهبود می ‏یابند و توانایی مجدد حرکت و انجام فعالیت های روزمره زندگی را به دست می آورند. با این حال، در افراد مسن پیش آگهی، ‏با مداخله جراحی یا بدون آن، مطلوب نیست.‏

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نیازمند مشاوره و پذیرش هستید ؟

تماس با ما